Tasarımın Temel İlkeleri

Endüstriyel tasarım, görsel tasarım veya grafik tasarım… Hangi alanda tasarım olduğu fark etmeksizin ortak olan unsurların başında tasarım ilkeleri gelir. Temelde bir kompozisyon kurallarını ifade eden bu ilkeler, bir tasarımın gözü yormadan mesajı net bir şekilde iletmesini ve aslında uyumlu görünmesini sağlar. Tasarımcı, kendi özgünlüğünü ve mesleki tecrübesini geliştirdikçe bu ilkeleri tersyüz edebilir fakat pratik olarak tasarımın temel ilkeleri her zaman işe yarar sonuçlar verir. 

Tasarımcı olma hedefin yoksa bile bu ilkeleri öğrenerek bir tasarıma bakış açını geliştirebilir ve sosyal medya görsellerine daha farklı bir açıdan bakabilirsin. Şimdi bu ilkeleri tek tek ele alalım. 

Tasarım İlkeleri Nelerdir?

Tasarımın temel ilkeleri genellikle şöyle bilinir: denge, oran-orantı, zıtlık, bütünlük, ritm-örüntü (tekrar), uygunluk, boşluk (negatif alan) hiyerarşi ve vurgu. Buradaki tasarım ilkeleri, bir tasarımda görmeye alışık olduğumuz unsurları ifade eder. 

Örneğin, kontrast yaratmak için uyumsuz iki rengin veya şeklin kullanılması. Yine bir web sitesindeki tüm butonların aynı köşe yuvarlaklığında ve aynı fontta olması da bir başka tasarım ilkesi olan bütünlükçü ve uygunluk unsurunun kullanılmasına örnektir. Bu ilkelerin ifade ettiklerini ise aşağıda açıkladık: 

• Denge: Tasarımda gözün hissettiği görsel ağırlığın dağılımı dengeyi ifade eder. Simetrik denge genellikle bütünlük, huzur ve resmiyet verir. Asimetrik denge ise dinamik ve ilgi çekici bir his yaratır.

• Oran-Orantı: Tasarımdaki tüm öğelerin birbirine ve bütüne olan boyutsal ilişkisini tanımlar. Doğru oranlar (Altın Oran gibi) göze hoş gelen, doğal ve uyumlu bir kompozisyon etkisi sağlar. 

• Bütünlük:  Tasarımın tüm parçalarının birbiriyle uyumlu, tek bir fikir etrafında birleşmiş hissi vermesini ifade eder. Tasarımda dağınık parçaların değil, tutarlı ve akılda kalıcı bütünlükçü unsurların olmasıdır. 

• Hiyerarşi: Gözümüzün tasarımda ilk nereye bakacağını, sonra nereye gideceğini yönlendiren görsel bir yol haritasını ifade eder. Önemli unsurlar daha büyük, daha koyu veya daha merkezde yer alarak öne çıkarlar. 

• Ritim ve Örüntü: Benzer öğeleri (renk, şekil, çizgi) belirli aralıklarla tekrarlayarak tasarımda bir görsel hareketlilik ve dinamiklik hissi yaratır. Örüntü ise bu tekrarın boşluk bırakmadan, sürekli bir doku oluşturacak şekilde devam etmesini ifade eder. 

• Zıtlık: Farklılıkları (koyu-açık, büyük-küçük, kalın-ince) bilinçli ve  ilgi çekici şekilde tasarıma eklemektir. Dikkat çekici bir etki yaratmayı amaçlar. 

• Vurgu:Tasarımda izleyicinin ilk ve en çok dikkat edeceği ana öğedir. Görsel bir patlama yaratarak "Buraya bak!" demeyi ve ana görsel mesajı güçlü bir şekilde iletmeyi sağlar. 

• Uygunluk: Tasarımın güzel veya etkili olmasının yanı sıra işleve uygun olması da önemlidir. Bu doğrultuda tasarımda yer alan bir unsurun gerçek anlamda konuya ve işleve amaca uygun yer alması gerekir.  

• Boşluk: Bir diğer adıyla negatif alan, öğelerin etrafına stratejik boşluklar bırakarak onları öne çıkarır ve gözü dinlendirir. Tasarımın daha dengeli ve estetik görünmesini sağlar. 

Temel tasarım ilkelerini ve tanımlarını sıraladığımıza göre bir de tasarım kalitesi açısından hangi ilkelerin öne çıktığına göz atalım. 

Hangi İlkeler Tasarım Kalitesini Artırır?

Bir tasarımı olmamış kılan unsurlardan başında temel ilkeleri hiçe saymak olduğunu biliyor musun? Tasarım alanında bir logunun veya ürün ambalajının sadece estetik görünmesi yeterli olmayacaktır. 

Tasarımın hedef kitleye,  kullanım amacına ve yer alacağı ortama- mecraya uygun biçimde kurgulanmaması, ne kadar estetik görünürse görünsün tasarımın etkisini zayıflatır. Mesela bir açık hava reklam tasarımında sadece tasarımın estetik ve bütünlükçü görünmesi yeterli değildir.

Ayrıca kullanılacağı alanın da tasarımla ilişkili olması gerekir. Bu durumda öne çıkan tasarım ilkesi, uygunluktur. Örneğin, bir binanın mimari formuna entegre edilen geniş görsel alanlar ve sade tasarım mesajları, bulunduğu yapının doğal bir parçası gibi konumlanarak dikkat çekici bir etki yaratır. 

Dolayısıyla hem akılda hem de duygu dünyasında kalıcı bir tasarımın mutlaka;

• Hedef kitleye seslenmesi,

• Kullanım amacının belirlenmesi,

• Yayınlanacağı/ konumlanacağı mecranın belli olması,

• İletilmek istenen mesajı net ve anlaşılır biçimde aktarması,

• Görsel hiyerarşiyle dikkati doğru köşeye yönlendirmesi gerekir. 

Kısacası hangi tasarımın ilkesinin daha büyük etkiye sahip olduğu tasarım projesinin detaylarında saklıdır. Yine de hiyerarşik, doğru orantılı, vurgu ve uygunluk ilkeleri, bir tasarımın daha kaliteli olmasını sağlayan ana ilkeler diyebiliriz. 

Renk Uyumu Nasıl Sağlanır?

Renk teorisi, tasarımcıların en dikkate aldığı unsurlardan biri. Kısaca renk teorisi, sanat ve tasarımda hangi renklerin birbiriyle daha estetik ve uyumlu görüneceğini belirleyen bir kombinasyondur. Örneğin genellikle tamamlayıcı renkler olarak;

• Kırmızı- Beyaz

• Gri-Kırmızı-Siyah

• Turuncu-Mavi

• Kahverengi-Sarı

• Pembe-Mavi

• Sarı-  Mor renkleri öne çıkar. 

Tasarıma ilgi duyuyorsan bu süreçte tasarımda hangi renkleri ne şekilde kullanabileceğini aşağıdaki uyumlu renk tablosundan öğrenebilirsin:

Yazımızda tasarımda temel ilkeleri, özelliklerini ve neden kullanıldıklarını açıkladık. Farklı konulara dair ilgi çekici ve bilgilendirici içeriklerimiz için de Blog sayfamızı ziyaret etmeyi unutma!

📌 İlgini çekebileceğin diğer yazılarımızı da okuyabilirsin: 

• Dijital Oyun Tasarımı Dersleri, Kariyeri ve Maaşları

• AutoCAD Nedir? Ne İşe Yarar? Kimler Kullanır?

• Workshop Nedir? Atölye Çalışması ile Bilgi Kazanın

• İş Dünyasında Fark Yaratan Hard Skiller Nelerdir?