Bilimsel Rapor Nasıl Yazılır?

Bilimsel rapor denildiğinde akla akademik çalışmalarda kullanılan araştırma raporu gelir. Bu rapor, bir araştırma konusuna dair kapsamlı bir değerlendirme içerir. Özellikle akademide hazırlanan bilimsel araştırma raporu, ilgili konunun kapsamlı şekilde açıklanmasını destekler. Yazımızda bilimsel rapor yazma rehberi paylaşarak bu rapora dair bilmen gerekenleri sıraladık. 

Bilimsel Raporun Bölümleri Nelerdir?

Bilimsel tez ve rapor yazımında dikkat edilmesi gerekenlerden biri, araştırmayı içeren bölümlerin olmasıdır. Bu bölümler sırasıyla şu şekilde:

• Başlık: Başlık, araştırmanın konusunu kısa ve net biçimde anlatır. Okuyucuya çalışmanın ne hakkında olduğunu ilk bakışta gösterir. Genellikle başlığın, 15 kelimeyi geçmemesi gerekir. 

• Konu Özeti: Konu özeti, çalışmanın amacını ve temel içeriğini kısaca açıklar. Araştırmanın neyi, nasıl ele aldığı ve hangi sonuca odaklandığı bu bölümde belirtilir. Okuyucuya metnin tamamını okumadan genel bir fikir verir.

• Giriş: Giriş bölümünde ise araştırmanın hangi soruya cevap aradığı kısaca açıklanır. Konuyla ilgili daha önce yapılan çalışmalar özetlenir. Ayrıca araştırmanın kapsamı ve sınırları da bu bölümde belirtilir.

• Yöntem: Yöntem bölümünde de araştırmanın nasıl yapıldığı anlatılır. Hangi verilerin, kimlerden ve hangi tekniklerle toplandığı açıklanır. Bu bölüm, çalışmanın güvenilirliğini ve yeterliliğini göstermeyi amaçlar.

• Toplanan Bulgular: Bulgular kısmında elde edilen veriler açık ve düzenli biçimde sunulur. Yorum yapmadan, sadece araştırma sonuçları aktarılır. Tablolar veya örnekler bu bölümde yer alır. 

• Tartışma ve Sonuç: Bu bölümde bulguların ne anlama geldiği üzerinde durulur. Sonuçlar, araştırma soruları ve önceki çalışmalarla ilişkilendirilir. Ayrıca çalışmanın alana katkısı ve gelecekte yapılabilecek araştırmalar da belirtilir.

• Notlar: Notlar, metnin akışını bozmamak için ana metne alınmayan kısa açıklamalardan oluşur. Dipnot ya da bölüm sonu notu şeklinde verilebilir. Zorunlu bir bölüm değildir.

• Kaynakça: Son olarak kaynakça, çalışmada yararlanılan tüm kaynakların listesidir. Okuyucunun bu kaynaklara kolayca ulaşmasını sağlar. Bilimsel etik açısından her araştırmada yer alması zorunludur.

Sıraladığımız bölümler, bilimsel bir araştırmanın olmazsa olmaz kısımlardır. Bu kısımda yer alan her bir bilgi ve veri, araştırmanın konusuna dair fikir verir. Bir de araştırma raporunun yazım formatına dair detayları bilmek gerek. 

Rapor Yazarken Hangi Format Kullanılmalıdır?

Rapor yazarken kullanılan yazı tipleri; Times New Roman, Calibri, Arial, Garamond ve Verdana’dır. Metin çoğunlukla 12 punto yazılır ve dipnotlarda da 10 punto kullanılabilir. Bu standartlar, metnin daha okunabilir olmasını ve akademik metinler arasında biçimsel birliğin olmasını sağlar. 

Sayfa düzeninde ise 1,5 satır aralığı kullanılır ve kenar boşlukları standart ölçülere göre ayarlanır. Paragrafların net, sade ve anlamı açık cümlelerle oluşturulması önemlidir. 

Bilimsel raporlarda uluslararası alanda en yaygın kullanılan yazım kurallarından biri ise APA (American Psychological Association) formatıdır. Bu formata göre;

• APA formatında metin içinde atıf yaparken yazar soyadı ve yıl bilgisi kullanılır,

• Doğrudan alıntılarda ise ayrıca sayfa numarası belirtilir,

• Başlıklar hiyerarşik bir düzende yazılır ve her başlık düzeyi farklı biçimlendirilir,

• Kaynakça bölümünde tüm kaynaklar çift satır aralığıyla yazılır ve asılı girinti kullanılır, 

• Tablolar ve şekiller numaralandırılır, her biri için kısa ve açıklayıcı başlıklar eklenir, 

• Kısaltmalar ilk kullanımda açık şekilde yazılır, daha sonra kısaltma biçimiyle kullanılır. 

Bu formatta araştırma raporu yazmadan önceden raporun nasıl hazırlanacağını da bilmelisin. Bilimsel rapor örneklerinde de göreceğin üzere bu araştırmalarda bağlam yani konunun ana odağı belli olmalı. 

Bilimsel Araştırma Raporu Nasıl Hazırlanır?

Sırasıyla bilimsel formata uygun bir araştırma raporu hazırlığında şu etkenlere dikkat etmelisin:

1. Yazmadan Önce Bağlamı ve Araştırma Konusunu Derinleştir

Araştırmaya başlamadan önce çalışmanın hangi bağlamda ele alındığı açıkça belirlemen gerek. Konunun hangi disipline ait olduğunu, hangi sorun ya da ihtiyaca yanıt verdiğini netleştirilmeden yazıma geçmemelisin. Bu aşama, araştırmanın sınırlarını çizerek konunun dağılmasını önler ve daha spesifik, özgün bir çalışmanın ortaya çıkmasını sağlar. 

2. Verileri Doğru ve Şeffaf Biçimde Sunun

 Araştırma raporlarında en temel etik ilke, verileri olduğu gibi açıklamaktır. Yapılmayan bir işlem yapılmış gibi gösterilmemeli ve elde edilmeyen bir sonuç da rapora eklenmemelidir. Okuyucuya sunulan her bilgi, araştırma sürecinde gerçekten elde edilmiş olmalı.

3. Kaynak Gösterimine ve Etik Kurallara Dikkat Et

Kaynak ve atıf, başka çalışmalardan yararlanılan her noktada yapılmalıdır. Doğrudan ya da dolaylı yaptığın alıntıları, seçilen yazım formatına uygun şekilde belirtmen oldukça önemli. İntihali önlemek ve bilimsel güvenliği artırmak için mutlaka kaynak göstererek çalışmayı sonlandır. 

4. Sonuçları Bağlam İçinde Değerlendirin

 Sonuç bölümü yalnızca bulguların tekrarlandığı bir alan değil. Bulguların ne anlama geldiği, araştırma sorularına nasıl yanıt verildiği ve alana ne tür katkılar sunulduğunu da açıklayan bir kısımdır. Ayrıca çalışmanın sınırları ve gelecekte yapılabilecek araştırmalara dair öneriler de bu bölümde yer alır. 

5. Raporu Bütün Olarak Gözden Geçirin ve Sadeleştirin

 Yazım tamamlandıktan sonra rapor baştan sona okunmalı ve gereksiz tekrarlar metinden çıkarılmalıdır. Dilin sade, net ve tutarlı olmalı da okunabilirlik açısından önemli. Bundan dolayı karmaşık ifadelerden kaçınılması gerekir. İyi bir araştırma raporu, güçlü içeriğin yanı sıra anlaşılır bir anlatımla tamamlanan bir çalışmadır. 

Kaynakça Nasıl Düzenlenir?

Bilimsel raporun önemli bir bölümü olan kaynakça kısmı, mutlaka araştırmanın sonunda yer almalı. Doğru bir kaynakça yazımı aşağıdaki gibidir:

• Çelik, E. E. (2017). İnsan Ve Sonrası. Felsefi Düşün Akademik Felsefe Dergisi, 1-15. 

• Çil, H. (2017). Toplumsal Dünyanın Bedensel Temelleri: Durkheim, Simmel ve Weber Sosyolojisinde Bedenin Yeri. 

• SEFAD, 449-464. De La Durayente, L. (2009). Giorgio Agamben: A Critical Introduction. Stanford: Stanford University Press.

•  Descartes, R. (2009). Yöntem Üzerine Konuşmalar. Ankara: Alter Yayıncılık. 

• Douglas, M. (1996). Natural Symbols: Explorations in Cosmology. London: Routledge. Dreyfus, H. L., & Rabinow, P. (1983). 

• Michel Foucault: Beyond Structuralism and Hermeneutics. Chicago: The University Of Chigago Press.

Yukarıdaki örnekte de göreceğin üzere kaynakça, yazar soyadına göre alfabetik sırayla düzenlenmiş. Her kaynakta yazar adı, yayın yılı, eser adı ve yayımlanma bilgileri de belirli bir düzene sadık kalınarak verilmiş. Yazılmış ve onaylanmış tez örneklerine bakarak bilimsel bir araştırmanın ve kaynakçanın nasıl hazırlanması gerektiğini öğrenebilirsin. 

📌 Diğer içeriklerimiz de ilgini çekebilir:

• İntihal Nedir? İntihalden Türleri ve Kaçınma Yolları

• Transkript Sonucu ile Kariyerini Öne Çıkart

• Akademisyen Nasıl Olunur? Kariyer Rehberi

• Yüksek Lisans Başvuru Rehberi - Adım Adım Yol Haritanız